برنامه درسی

ندارد

1- کافی و همکاران، 1391- گلکاری علمی و عملی (جلد 1 و 2)- 

ارائه در قالب جلسات 4 ساعته 

جلسه اول: آشنایی با انواع ابزار و تجهیزات باغبانی لازم برای گیاهان زینتی و گلکاری

جلسه دوم: بازدید از گلخانه و آشنایی عملی با انواع گلخانه‌ها، پوشش های گلخانه ها، سیستم های گلخانه

جلسه سوم: آشنایی عملی با انواع روشهای تکثیر گیاهان: جنسی (بذرها، سرمادهی) و غیر جنسی قلمه (چوب سخت و نیمه سخت)، خواباندن، جداسازی، تقسیم، پیوند 

جلسه چهارم: ادامه جلسه آشنایی عملی با انواع روشهای تکثیر غیر جنسی قلمه (علفی)، خواباندن، جداسازی، تقسیم و پیوند

جلسه پنجم: شناخت نهاده های تکثیر، عملیات مربوط به کشت و پرورش برخی گیاهان زینتی باغچه ای، گلدانی، بریدنی

جلسه ششم: شناسایی و نحوه تکثیر و نگهداری گیاهان زینتی آپارتمانی

جلسه هفتم: شناسایی بذور گیاهان زینتی مهم و پر کاربرد

جلسه هشتم: روش کشت درون شیشه ای (تراریوم)

آشنایی با روش‌های مختلف تکثیر، نگهداری و کشت و کار گیاهان زینتی.

1- مدیریت چمن در مناطق معتدله (1388). تالیف جان دان و کنث دیسبرگ. ترجمه فولادی و اعتمادی. جهاد دانشگاهی صنعتی اصفهان.

2-   .Nick E. Christians, Aaron J. Patton, Quincy D. Law (2016). Fundamentals of Turfgrass Management, Fifth Edition

3- مقالات معتبر 

ارائه موضوع بخش نظری در جلسات 2 ساعته و بخش عملی در جلسات 4 ساعته

ارائه موضوع بخش نظری در جلسات 2 ساعته و بخش عملی در جلسات 4 ساعته

بخش نظری:

جلسه اول معرفی مناع و آشنایی با مباحث پایه چمن  و گیاهان پوششی

جلسه دوم گیاهشناسی گونه‌های مختلف چمن

جلسه سوم طبقه بندی چمن‌ها

جلسه چهارم  چمن‌های فصل سرد و گرم

جلسه پنجم معرفی ارقام چمن‌های فصل سرد 

جلسه ششم  معرفی ارقام چمن‌های فصل گرم

جلسه هفتم و هشتم روش‌های کاشت و احداث چمن 

جلسه هشتم   آشنایی با روش آبیاری چمن

جلسه نهم  آشنایی با روش تغذیه چمن

جلسه دهم آشنایی با ماشین آلات مربوط به چمن

جلسه یازدهم آشنایی با روش مبارزه با علف های هرز 

جلسه دوازدهم آشنایی با روش‌های مبارزه با آفات چمن

جلسه سیزدهم آشنایی با روش‌های مبارزه با بیماری های چمن

جلسه چهاردهم آمروری بر مقالات روز در حیطه چمن

بخش عملی:

جلسه اول آشنایی با چمن ها و گیاهان پوششی

جلسه دوم روشهای تشخیص گونه های مختلف چمن

جلسه سوم بازدید عملی از عرصه های فضای سبز و ایراد نکات مدیریتی

جلسه چهارم آماده سازی زمین جهت کاشت چمن

جلسه پنجم کاشت و احداث چمن و روش‌های نگهداری مناسب

جلسه ششم پیگیری و ارزیابی چمن احداث شده (ایراد نکات مدیریتی)

جلسه هفتم آشنایی با روش تغذیه، مبارزه با علف های هرز و آفات و بیماری ها

جلسه هشتم ارائه پروژه دانشجویان

آشنایی با احداث زمین چمن و مدیریت آن، کاربرد چمن و گیاهان پوششی در عرصه فضای سبز

آناتومی و فیزیولوژی گیاهی

ارائه موضوع بخش نظری در جلسات 2 ساعته و بخش عملی در جلسات 4 ساعته

بخش نظری:

جلسه اول مقدمه، تاریخچه، اهمیت ازدیاد نباتات در تمدن بشری و در زمان معاصر

جلسه دوم بیولوژی تکثیر، سیکل های اسپوروفیتیک و گامتوفیتیک، نونهالی و بلوغ در گیاهان

جلسه سوم محیط تکثیر، ادوات و تاسیسات ازدیاد، سیستم میست، ضدعفونی محیط کشت

جلسه چهارم  اصول تکثیر جنسی در گیاهان (خودگشنی، دگرگشنی، بذر هیبرید) اصول انتخاب و تولید بذر در گیاهان علفی

جلسه پنجم اصول انتخاب بذر در گیاهان چوبی، منشاء و زادگاه بذر، باغهای بذری

جلسه ششم ازدیاد به وسیله بذر، تشکیل بذر، ساختار بذر، تقسیم بندی بذرها

جلسه هفتم انواع رکود و خواب بذر و نحوه برطرف کردن آنها

جلسه هشتم جوانه زنی بذر، آزمونهای بذر، نگهداری بذر و حفظ قوه نامیه

جلسه نهم اصول تکثیر غیر جنسی در گیاهان

جلسه دهم و یازدهم قلمه زدن و انواع آن، ریشهزایی در قلمه‌ها و اثر عوامل ژنتیکی، ساختاری و محیطی، تاثیر هورمونها بر ریشه زایی

جلسه دوازدهم پیوند و انواع آن، پایه های کلونی

جلسه سیزدهم سازگاری پایه و پیوندک، انواع ناسازگاری پیوند و علایم آن، تاثیر ژنوتیپ و عوامل محیطی در گیرایی پیوند

جلسه چهاردهم خوابانیدن و انواع آن، فیزیولوژی تکثیر از طریق خوابانیدن

جلسه پانزدهم ازدیاد بوسیله ساختارهای تغییر شکل یافته

جلسه شانزدهم روشهای ریزازدیادی گیاهان

بخش عملی:

جلسه اول آشنایی با محیط تکثیر، انواع گلخانه، ادوات و تاسیسات ازدیاد، سیستم میست

جلسه دوم بررسی روش ارزیابی قوه نامیه و درصد و سرعت جوانه زنی

جلسه سوم بازدید عملی از گلخانه‌ها و محیط های تکثیر

جلسه چهارم آشنایی با انواع روش‌های قلمه زنی 

جلسه پنجم و ششم آشنایی با انواع پیوند روش‌های پیوند زنی

جلسه هفتم آشنایی با انواع روش‌های خواباندن

جلسه هشتم آشنایی با روش‌های ازدیاد بوسیله ساختارهای تغییر شکل یافته و ریزازدیادی

آشنایی با مبانی و روش‌های تکثیر گیاهان به شیوه رویشی و زایشی

ندارد

1- مدیریت فضای سبز (1400). محسن کافی، اردلان فاضلی، غلامرضا نبی.

2- اصول و مبانی مدیریت فضاهای سبز شهری (1401). کامران بزازی، مهستی قدس ولی، هادی نادری و رضا کاظمیان 

3-  Ann Marie Van Der Zanden, Thomas W. Cook (2010) Sustainable Landscape Management: Design, Construction, and Maintenance 1st Edition

4- دفترچه قرارداد احداث و نگهداری فضای سبز (1393). سازمان پارک‌ها و فضای سبز

ارائه مفاهیم و موضوعات (طبق منابع و سرفصل مصوب) در قالب جلسات 2 ساعته

جلسه اول مقدمه، معرفی منابع و نحوه ارزشیابی 

جلسه دوم تعاریف و آشنایی با تقسیم بندی‌های فضای سبز

جلسه سوم ضوابط و مقررات طراحی فضای سبز

جلسه چهارم آشنایی با سرانه فضای سبز، روش محاسبه سرانه فضای سبز، 

جلسه پنجم برنامه ریزی فضای سبز شهری، ویژگی‌های فضای سبز در شهر

جلسه ششم و هفتم تعریف مدیریت و سازمان و آشنایی با اصطلاحات تخصصی

جلسه هشتم و نهم آشنایی با ضوابط و مقررات قانون کار و نحوه تنظیم قرارداد و شرکت در مناقصات 

جلسه دهم بررسی نمونه قرارداد فضای سبز

جلسه یازدهم و دوازدهم شرایط فنی و اجرایی مدیریتی فضای سبز (آبیاری، نگهداری چمن، مبارزه با آفات و بیماری‌ها، بهداشت و ....)

جلسه سیزدهم نگهداری درختان موجود در معابر، پارکها و جنگل‌کاری‌ها

جلسه چهاردهم نگهداری شبکه‌های روشنایی، آبنماها، آبشارها و فواره‌ها

جلسه پانزدهم نگهداری از سرویس‌های بهداشتی، مستحدثات و تأسیسات موجود در حوزه پیمان

جلسه شانزدهم ارائه پروژه‌ دانشجویان و جمع بندی مطالب

آشنایی دانشجویان با نحوه مدیریت فضای سبز، ضوابط و مقررات مربوطه، نحوه تنظیم قرارداد و شرکت در مناقصات فضای سبز. 

طراحی کاشت گیاهان زینتی

طراحی پارک و پارک سازی

1- A Rock Garden in the South. Elizabeth Lawrence (1990). Duke University Press

2- The rock and water garden expert. D. G. Hessayon (2000). 

3-  Rock garden plants. Baldassare Mineo (1990). Timber Press Inc

4- مقالات معتبر

در قالب جلسات 2 ساعته

جلسه اول: مقدمه، معرفی اجزای باغ صخره‌ای 

جلسه دوم: انواع باغ صخره‌ای، انواع بسترهای مورد استفاده در باغ صخره‌ای

جلسه سوم: انواع سنگ‌ها و صخره‌ها در باغ صخره‌ای، گیاهان مناسب باغ صخره‌ای

جلسه چهارم: دید بصری در باغ صخره‌ای، گروه بندی ادراک بصری (اصول نظریه گشتالت در طراحی)

جلسه پنجم: کاربرد اصول نظریه گشتالت در طراحی باغ صخره‌ای

جلسه ششم: نحوه ساخت باغ‌های صخره‌ای

جلسه هفتم: آب در باغ صخره‌ای (ساخت آبشار و برکه)

جلسه هشتم: تکثیر گیاهان، نگهداری اجزا و بهداشت باغ صخره‌ای

آشنایی دانشجویان با انواع باغ صخره‌ای، انواع گیاهان و بسترهای کاشت گیاهان صخره‌ای جهت ارائه الگوهای صحیح طراحی و نگهداری باغ‌های صخره‌ای.

ندارد

1- دبیری، مینو (1393). آلودگی‌های محیط زیست.هوا - آب - خاک - صدا.

2- .Ram Prasad (2021). Environmental Pollution and Remediation (Environmental and Microbial Biotechnology, 4)

3- مقالات معتبر

ارائه مفاهیم و موضوعات (طبق منابع و سرفصل مصوب) در دو بخش نظری و عملی

جلسه اول معرفی برنامه درسی و اهداف درس و منابع کلیدی و اصلاحات تخصصی

جلسه دوم تعاریف و آشنایی با انواع آلودگی های محیط زیست

جلسه سوم مروری بر حوادث تاریخی تلخ زیست محیطی

جلسه چهارم و پنجم آلودگی های آب (تعریف، انواع، طبقه بندی، راه های اندازه گیری، استانداردها، کنترل و ...)

جلسه ششم و هفتم آلودگی های خاک (تعریف، انواع، طبقه بندی، راه های اندازه گیری، استانداردها، کنترل و ...)

جلسه هشتم و نهم آلودگی های هوا (تعریف، انواع، طبقه بندی، راه های اندازه گیری، استانداردها، کنترل و ...)

جلسه دهم مروری بر مقالات مرتبط آلودگی آب، خاک و هوا

جلسه یازدهم و دوازدهم آلودگی های صوتی (تعریف، انواع، طبقه بندی، راه های اندازه گیری، استانداردها، کنترل و ...)

جلسه سیزدهم آلودگی های بصری و منظر

جلسه چهاردهم آلودگی های نوری

جلسه پانزدهم و شانزدهم ارائه دانشجویان در خصوص موضوعات تخصصی و جمع بندی مطالب

آشنایی با انواع آلودگی های محیط زیست، استانداردها، روش‌های کاهش آلودگی و مدیریت پسماندها

ندارد

1- نقش میکوریزا در تغذیه گیاهان، کنترل زیستی و بازیابی آن‌ها (2018)- وارما 

2- فرمولاسیون های زیستی: برای کشاورزی پایدار (آرورا)- 2016

3- کتاب مرجع تغذیه گیاهان (2007) - بیکر

4- مقالات و پایان نامه‌های معتبر علمی

در قالب جلسات 2 ساعته

جلسه اول: مقدمه ای بر نقش کوددهی در فضای سبز، تفاوت کوددهی در عرصه های شهری با کشاورزی مرسوم

جلسه دوم: انواع کودهای قابل استفاده در تغذیه گیاهان فضای سبز (شیمیایی، آلی، زیستی، نانو)

جلسه سوم: کاربرد کودهای زیستی (با تاکید بر میکروارگانیزم‌های مفید) و نقش آن‌ها در مدیریت پایدار فضاهای سبز

جلسه چهارم: روش‌های مختلف کوددهی چمن و گیاهان پوششی

جلسه پنجم: روش‌های مختلف کوددهی فضاهای سبز عمودی (بام سبز)

جلسه ششم: روش‌های مختلف کوددهی درختان در فضاهای شهری (محلولپاشی، چالکود)

جلسه هفتم: روش‌های مختلف کوددهی درختان در فضاهای شهری (درون درمانی)

جلسه هشتم: روش‌ مصرف کودها در سیستم‌های هیدروپونیک، آئروپونیک و آکواپونیک

آشنایی دانشجویان با روش‌های کوددهی در عرصه‌های مختلف فضای سبز، مدیریت مناسب تغذیه‌ی گیاهان در جهت دستیابی به فضای سبز پایدار.

ندارد

1- روش تحقیق در معماری (1389)- وانگ دیوید

2- Adri van den Brink; Diedrich Bruns; Hilde Tobi; Simon Bell (2017). Research in Landscape Architecture Methods and Methodology.

توزیع موضوع درس نظری در جلسات

مفاهیم و موضوعات (طبق منابع و سرفصل مصوب)

جلسه اول تعاریف، کلیات و منابع

جلسه دوم روشهای جمع آوری اطلاعات

جلسه سوم روش‌های دسترسی به منابع علمی، پایگاههای اطلاعاتی

جلسه چهارم روش‌های تحلیل اطلاعات

جلسه پنجم تعریف آماره ها و پارامترها روشهای ارجاع به منابع

جلسه ششم روش نمونه برداری، انواع متغیرها و مقیاس های اندازه گیری

جلسه هفتم روش پروپوزال نویسی (نگارش اصولی چکیده، مقدمه، مواد و روش ها، جداول زمان بندی و بودجه بندی، منابع)

جلسه هشتم روش پایان نامه نویسی، تفاوت آن با پروپوزال نویسی

جلسه نهم روش مقاله نویسی

آشنایی با مفاهیم و روش‌های پژوهش در فضای سبز، آشنایی با اصول نگارش آکادمیک (پروپوزال، پایان نامه، مقاله)

گیاهان زینتی 1 و 2

1- طراحی کاشت منظر: رویکردی حرفه‌ای به طراحی باغ نویسنده: نانسی آ. لشچینسکی (Nancy A. Leszczynski)، مترجمان: دکتر محسن کافی، مهندس مهدی خان‌سفید.

2- The Planting Design Handbook» (راهنمای طراحی کاشت) نویسنده: نیک رابینسون (Nick Robinson)

3- Planting the Landscape: A Professional Approach to Garden Design» نویسنده: نانسی آ. لشچینسکی (Nancy A. Leszczynski)

4- مقالات مروری در مجلات معتبر

بخش نظری: جلسه 1: آشنایی با درس و مبانی طراحی کاشت

• تعریف، تاریخچه و اهمیت درس

• جایگاه «گیاه» به عنوان مصالح زنده در معماری منظر

• اصول اولیه: فرم، خط، بافت و رنگ گیاهان (Principles: Form, Line, Texture, Color)

• فعالیت کلاسی: بحث گروهی در مورد درک بصری از فضاهای سبز شهری با کیفیت

جلسه 2: اصول زیبایی‌شناسی و روانشناسی ادراک فضا با گیاهان

• اصول هنری: تضاد، ریتم، تعادل، تناسب، سلسله مراتب و وحدت

• نقش گیاهان در ایجاد فضا (فضاسازی عمودی و افقی)، قاب‌سازی و هدایت دید

• نمونه‌کاوی و ارائه دانشجویی: بررسی چند پروژه شاخص داخلی و خارجی

جلسه 3: فرآیند طراحی کاشت از ایده تا اجرا (از برنامه تا نقشه)

• مراحل: تحلیل سایت، برنامه‌دهی، ایده‌پردازی (کانسپت)، طرح مقدماتی، طرح نهایی و جزئیات اجرایی

• عوامل اکولوژیک تأثیرگذار در انتخاب گیاه (اقلیم، خاک، نور و رطوبت)

• تحلیل اثرات متقابل گیاه با محیط مصنوع

جلسه 4: طبقه‌بندی عملکردی گیاهان در طراحی کاشت

• گیاهان ساختاری (چوبی، همیشه سبز)، لایه میانی (درختچه‌ها)، پوشش زمین، تاک‌ها و رونده‌ها

• گیاهان شاخص و نقطه‌ای (Accent plants) برای ایجاد جذابیت بصری

• معرفی گیاهان بومی و نقش آن‌ها در تاب‌آوری و پایداری منظر

جلسه 5: طراحی کاشت در فضاها و اقلیم‌های مختلف

• اصول طراحی در اقلیم گرم و خشک (کم‌آب‌خواه، گیاهان مقاوم به شوری) و اقلیم معتدل و مرطوب

• طراحی منظر در شرایط خاص: دامنه‌های تند، حاشیه آبراهه‌ها (منظر احیایی) و مناطق ساحلی (مقاوم به باد و نمک)

جلسه 6: طراحی کاشت در کاربری‌های ویژه

• اصول طراحی باغ‌های ایرانی، پارک‌های شهری و فضاهای مسکونی

• تحلیل تطبیقی نمونه‌های داخلی و خارجی

• کارگاه تحلیل: تحلیل یک سایت فرضی و ارائه ایده اولیه کاشت توسط دانشجویان

جلسه 7: جمع‌بندی، مرور و ارزیابی نهایی

• مرور جامع سرفصل‌های ارائه‌شده، جمع‌بندی و رفع اشکال

• ارائه نکات نهایی و کلیدی برای طراحی کاشت حرفه‌ای

• بخش عملی: 

  جلسات 1-2 (6 ساعت): شناخت و معرفی گیاهان زینتی پرکاربرد به تفکیک فرم

• بازدید از کلکسیون گیاهان دانشکده یا گلخانه

• شناسایی و یادداشت‌برداری از ویژگی‌های مورفولوژیک و نیازهای اکولوژیک گیاهان

• وظیفه عملی: تهیه یک «گزارش تصویری و جدول اطلاعاتی» از 20 گونه گیاهی

• جلسات 3-4 (6 ساعت): تکنیک‌های نقشه‌خوانی و نقشه‌کشی (نرم‌افزار و دستی)

• یادگیری نمادهای استاندارد درختان، درختچه‌ها و پوشش‌های زمینی

• تمرین عملی با نرم‌افزار AutoCAD/Landscape و نقشه‌کشی دستی

• تکلیف کلاسی: جانمایی گیاهان در یک پلان فرضی با استفاده از نمادها و لایه‌بندی

• جلسات 5-6 (6 ساعت): طراحی کاشت در مقیاس کوچک (باغچه خانگی یا حیاط خلوت)

• پروژه شماره 1: طراحی کاشت برای یک قطعه 200 متر مربعی با کاربری مسکونی

• مراحل شامل: تحلیل سایت، ایده کانسپت، انتخاب گیاهان (فهرست گیاهی) و ترسیم پلان و مقطع

• ارائه و نقد اولیه طرح‌ها در کلاس

• جلسات 7-9 (9 ساعت): طراحی کاشت در مقیاس متوسط (پارک محله‌ای یا میدان شهری)

• پروژه شماره 2: طراحی کاشت برای یک سایت 2000 متر مربعی

• تأکید بر طراحی کاشت فصلی و گیاهان مونوکالت (تک کشت) و میکس‌بورد (کاشت گروهی)

• جلسات 10-11 (6 ساعت): طراحی کاشت باغ ایرانی و فضاهای خاص

• مطالعه نمونه‌های شاخص باغ ایرانی (باغ فین، باغ ارم) و الگوهای کاشت سنتی

• طراحی کاشت در سایت‌های شیب‌دار و حاشیه آبراهه‌های مصنوعی (کاربرد تثبیت‌کنندگی گیاهان)

• وظیفه عملی: اسکیس و ترسیم ایده‌های کاشت برای یک سایت دارای توپوگرافی خاص

• جلسه 12 (3 ساعت): بازدید علمی (فیلد تریپ)

• بازدید از یک پروژه فضای سبز در حال اجرا (پارک شهری، محوطه یک سازمان یا کمپ مسکونی)

• در صورت امکان گفتگو با مجری و طراح پروژه، بررسی چالش‌های اجرایی و تطابق طرح با اجرا

• گزارش بازدید: تهیه یک گزارش تحلیلی از نقاط قوت و ضعف طراحی کاشت مشاهده‌شده

• جلسه 13 (3 ساعت): مستندسازی طرح، جزئیات اجرایی و برآورد

• آموزش تهیه نقشه جزئیات کاشت (گودال کاشت، فاصله کاشت، مالچ‌پاشی)

• برآورد کمّی و قیمت (Quantity Take-off) گیاهان و محاسبه متراژ و تعداد

• بازنگری نهایی پروژه‌ها (پروژه شماره 1 و 2)

• جلسه 14 (3 ساعت): ارائه نهایی پروژه‌ها، جمع‌بندی و ارزیابی

• ارائه شفاهی و پوستری از پروژه‌های طراحی شده توسط دانشجویان (به صورت گروه‌های 2-3 نفره)

• نقد و بررسی نهایی (Peer Review)

• تحویل پوشه کار شامل همه تمرین‌ها، پروژه‌ها و گزارش‌ها

•  

• طراحی جزئیات کاشت برای نقاط ورودی، حاشیه‌ها و مناطق سایه و آفتاب

در بخش نظری، ساختار و محتوای جلسات نظری برای انتقال مفاهیم پایه و تخصصی طراحی شده است.

بخش عملی درس با هدف تقویت مهارت‌های اجرایی و کارگاهی دانشجویان طراحی شده و شامل پروژه‌های عملی و بازدیدهای میدانی است.

ندارد

مهندسی چمن‌های ورزشی (جلد اول: چمن فوتبال) ; موضوع : علوم کشاورزی ; نویسندگان : دکتر محسن کافی دکتر ایمان روح‌اللهی

راﻫﻨﻤﺎی ﺟﺎﻣﻊ زﻣﯿﻦ ﻫﺎی ﭼﻤﻦ ورزﺷﯽ. دﮐﺘﺮ ﮐﯿﻮان ﺷﻌﺒﺎﻧﯽ ﻣﻘﺪم

زمین چمن فوتبال، برنامه‌ریزی و مدیریت اثر افشین فلاحیان

Achieving Sustainable Turfgrass Management Prof. Michael Fidanza (Pennsylvania State University, USA)

Sports Turf Management Handbook David Aldous (Editor), John Shildrick, et al.

ASTM F2396-11 Standard Guide for Construction of High Performance Sand-Based Rootzones for Athletic Fields 

جلسه اول: کلیات و مقدمات (ضرورت، مفاهیم پایه و اصول احداث)

• توجیه دانشجویان در مورد ضرورت درس

• ارائه مقدمه و اهمیت چمن‌ها در زمین‌های ورزشی (تفاوت با چمن زینتی)

• توضیح مختصر در مورد گیاهشناسی چمن: ریخت‌شناسی، فازهای رویشی و زایشی، ساختار ریشه و اندام‌های هوایی

• اصطلاحات مهم کاربردی (استولون، ریزوم، تاج پوشش، پنجه‌زنی)

• روش‌های مختلف تهیه چمن و جاگذاری در زمین (بذرپاشی مستقیم، چمن رولی، اسپرگ)

• فعالیت کلاسی: بحث در مورد تاریخچه زمین‌های چمن ورزشی و مقایسه چمن طبیعی با مصنوعی

جلسه دوم: احداث و زیرسازی زمین چمن ورزشی

• مراحل لازم برای چمن‌کاری (مرور هشت مرحله کلیدی):

  • پاک کردن زمین از بقایای گیاهی

  • آنالیز خاک (بافت، pH، ماده آلی، عناصر غذایی)

  • بررسی شرایط زمین (شیب، نور، کاربری)

  • خاک‌برداری و خاکریزی، رعایت ترازبندی

  • اصلاح خاک و تهیه خاک مناسب (بهبود بافت، تنظیم pH، افزودن ماده آلی)

  • تعبیه زهکش (انواع سیستم‌های زهکشی سطحی و زیرزمینی)

  • کوددهی پایه (انواع کودهای آلی و شیمیایی، مقادیر مصرف)

  • غلطک‌زنی (تراکم اولیه سطح، تسطیح)

  • بذرپاشی (روش دستی و ماشینی، تاریخ کاشت)

  • پوشش نهایی (مالچ یا تاپدرسینگ) و آبیاری اولیه

جلسه سوم: نگهداری چمن بعد از کاشت (بخش اول - چمن‌زنی و کوددهی)

• عملیات نگهداری چمن‌ها بعد از کاشت (دوره استقرار)

• نگهداری چمن‌های چندین ساله با تأکید بر چمن‌های ورزشی

• چمن‌زنی (Mowing): میزان و دفعات بر اساس گونه و شدت استفاده، وسایل (ماشین‌های روتاری و ریل تایپ)، ارتفاع برش، جهت چمن‌زنی، مدیریت بریده‌ها

• کوددهی (Fertilization): انواع کودها (نیتروژن پایه، کودهای کامل، کودهای تدریجی الرها)، زمان و دفعات مصرف، اثرات کمبود و بیش‌بود عناصر

• فعالیت کلاسی: تحلیل مطالعات موردی از منابع معتبر (مانند Turfgrass Science and Management, 5th Edition; Emmons & Rossi) 

جلسه چهارم: نگهداری چمن (بخش دوم - آبیاری، علف‌های هرز و مدیریت تلفیقی)

• آبیاری (Irrigation): زمان و عمق آبیاری، کیفیت آب (میزان شوری، EC)، رطوبت خاک، روش‌های کم‌آبیاری، مدیریت تنش خشکی

• علف‌های هرز چمن‌ها: انواع (تک لپه، دولپه، علف‌های هرز باریک برگ)، روش‌های مدیریت و مبارزه (ادغامی - IPM)

• سایر آفات و بیماری‌های مهم در چمن‌های ورزشی

• منبع: نشریه علمی ترویجی گل و گیاهان زینتی (دانشگاه فردوسی مشهد)

جلسه پنجم: معرفی انواع چمن‌ها (شناسایی گونه‌ها و واریته‌ها)

• معرفی انواع چمن‌ها (فصل سرد و فصل گرم):

• چمن‌های فصل گرم (Warm Season): نام‌های علمی، نام‌های معمول، واریته‌ها، هیبریدها (مانند برموداگراس، زویزیاگراس، پاسپالوم)، کاربردها و خصوصیات بارز، مزایا و معایب

• چمن‌های فصل سرد (Cool Season): لولیوم پرنه (ریگراس)، فستوکا (Festuca)، پوآ (Poa pratensis)، آگروستیس (بنت‌گراس) 

• نحوه رسیدگی به هر نوع چمن، بخصوص در زمین‌های ورزشی، با تأکید بر اقلیم ایران

جلسه ششم: بذر چمن‌های ورزشی تجاری و چمن رولی

• چمن‌های مختلف ورزشی و شناسایی بذرهای تجاری (نام‌ها، خصوصیات، ترکیبات):

  • مخلوط‌های اختصاصی «اسپرت» (Sport Mixes)

  • بذر سوپراسپرت PSB ایتالیا، تاپ اسپرت هلندی و غیره 

  • آنالیز ترکیبات بذر (درصد خلوص، قدرت جوانه‌زنی، گونه‌های همراه)

• نحوه محاسبه میزان بذر مورد نیاز بر اساس شکل زمین و روش کاشت

• اصطلاحات بروز در مورد بذرها و نحوه تهیه آنها

• چمن رولی (Sod): نحوه تولید، نصب، رسیدگی و محاسبه تعداد رول

جلسه هفتم: تنظیم‌کننده‌های رشد و مدیریت تنش‌ها

• مواد تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی (PGRs) برای مدیریت چمن:

  • انواع تنظیم‌کننده‌ها (Trinexapac-ethyl / TE، Paclobutrazol، Prohexadione) 

  • کاربردها و مکانیسم اثر (کاهش رشد عمودی، کاهش دفعات چمن‌زنی تا ۵۰ درصد، افزایش تراکم و سبزینگی) 

  • ملاحظات مصرف در گونه‌های مختلف

• مدیریت تنش‌های زیستی و غیرزیستی (Biotic & Abiotic Stress) در چمن‌ها:

  • تنش خشکی، گرما، سرما، سایه، تراکم (فشردگی خاک)

  • استراتژی‌های مدیریت (هوادهی، اصلاح خاک، کاربرد PGR) 

• فعالیت کلاسی: تحلیل مقاله علمی (مروری بر اثر TE بر مقاومت به خشکی در چمن‌ها)

جلسه هشتم: زمین‌های ورزشی متنوع و برنامه مدیریت جامع

• زمین‌های ورزشی مختلف و نوع چمن کاربردی در هر یک:

  • زمین فوتبال: چمن‌های مقاوم و متراکم (بنت‌گراس، برموداگراس هیبرید، ریگراس)

  • زمین بیسبال و کریکت: نیازهای خاص خاک و نگهداری

  • زمین گلف (گرین، فیروی، راف): سیستم‌های روت‌زون ماسه‌ای (USGA) 

  • زمین راگبی و فوتبال استرالیایی: نیازهای استحکامی بالا

• نحوه رسیدگی و نگهداری در هر کاربری (برنامه‌های هفتگی، فصلی و سالانه)

• جمع‌بندی و ارزیابی نهایی

• برنامه تفصیلی جلسات عملی: ۸ جلسه، ۴ ساعته

  جلسات اول و دوم (۸ ساعت): انتخاب سایت، بررسی اولیه و احداث چمن ورزشی

• انتخاب سایت مورد نظر (تعیین زمین با متراژ مشخص برای پروژه عملی)

• بررسی‌های اولیه جهت برنامه‌ریزی کارها (توپوگرافی، بافت خاک، زهکشی طبیعی)

• احداث عملی چمن ورزشی (مرحله به مرحله):

  • مرحله ۱: نحوه خاک‌برداری (Excavation) – تعیین عمق مناسب بر اساس استاندارد

  • مرحله ۲: ایجاد زیرسازی (Subgrade Preparation) – تسطیح، تراکم متناسب

  • مرحله ۳: ایجاد سیستم زهکشی (Drainage Installation) – لوله‌کشی زیرزمینی و شیب‌بندی

  • مرحله ۴: خاکریزی و کوددهی (Rootzone Mix & Fertilization) – توزیع لایه‌های استاندارد ماسه و اصلاح‌کننده‌ها

  • مرحله ۵: غلطک‌زنی (Rolling & Grading)

  • مرحله ۶: بذرپاشی (Direct Seeding or Sodding) – انتخاب روش

  • مرحله ۷: مالچ‌پاشی (Mulching) و آبیاری اولیه

• جلسه سوم (۴ ساعت): گزارش سرکشی روزانه و عملیات نگهداری اولیه

• گزارش سرکشی روزانه و نحوه آبیاری در دوره استقرار (فاصله، نفوذپذیری)

• انجام عملیات‌های مورد نیاز برای چمن:

  • عملیات کوددهی: کوددهی سرک به روش پخش دستی یا ماشینی، محاسبه دقیق مقدار بر اساس سطح

  • عملیات هوادهی (Aeration): آشنایی با انواع دستگاه‌ها (هوادهی غلتکی، سوزنی) و زمان مناسب

• نگهداری و چمن‌زنی اولیه (تعیین ارتفاع بر اساس گونه و شرایط)

• جلسه چهارم (۴ ساعت): ادامه سرکشی و رفع مشکلات

• ادامه سرکشی و عملیات مربوط به نگهداری چمن (هفته دوم و سوم)

• نحوه رفع مشکلات پیش‌آمده:

  • پوسیدگی و کپک‌زگی (Fungal diseases)

  • لکه‌های برهنه (Bare spots) – روش ترمیم (Overseeding)

  • عدم سبز شدن یکنواخت (اصلاح بذرکاری مجدد)

• جلسات پنجم و ششم (۸ ساعت): شناسایی چمن‌ها، وسایل و علف‌های هرز

• شناسایی چمن‌های مختلف ورزشی (عملی میدانی و پرسش اسلاید):

  • بازدید از  زمین چمن‌ دانشگاه یا سایت احداث شده

  • شناسایی تفاوت‌های مرفولوژیک: تعیین روشن چمن‌های فصل سرد (ریگراس، فستوکای بلند) در مقابل فصل گرم (برموداگراس، زویزیاگراس)

  • تأکید بر نحوه تشخیص استولون (بندهای رونده روی زمین)، ریزوم (ساقه زیرزمینی) و شکل و بافت برگ

• شناسایی و کاربرد وسایل مورد نیاز برای چمن‌کاری:

  • موور (Mower – روتاری در مقابل سیلندر/ریل‌تایپ)

  • اسپریدر پخش بذر/کود (Drop Spreader vs. Broadcast Spreader)

  • ایریتور هواده (Core Aeration vs. Slicing)

  • وسایل اندازه‌گیری: رطوبت‌سنج خاک، EC متر، pH متر

• برخی علف‌های هرز و روش‌های مبارزه:

  • شناسایی عملی علف‌های هرز باریک برگ و پهن برگ رایج در چمن

  • روش‌های کنترل فیزیکی، شیمیایی (علف‌کش‌های انتخابی) و زراعی

• شناسایی اثرات کمبود مواد غذایی، تنش‌های زیستی و غیر زیستی روی چمن‌ها:

  • مشاهده نمونه‌های خشک شده و بیمار

  • تحلیل کلروز، سوختگی نوک برگ و تحلیل تاج پوشش

• جلسات هفتم (۴ ساعت): پیگیری پروژه، آنالیز خاک و ترمیم

• پیگیری و رفع اشکالات پروژه‌ها (مشاوره انفرادی با هر دانشجو)

• انجام عملیاتهای پیشرفته در سایت پروژه:

  • آنالیز عملی نمونه خاک: نحوه تهیه نمونه استاندارد، هدایت به آزمایشگاه

  • تاپدرسینگ (Topdressing): آشنایی با نحوه تنظیم pH و توزیع لایه نازک ماسه یا کمپوست روی چمن های ورزشی برای صاف کردن سطح و بهبود ساختمان خاک

• تمرین ترمیم چمن‌های آسیبدیده ناشی از ترافیک

• جلسه هشتم (۴ ساعت): ارائه پروژه‌ها و جمع‌بندی نهایی

• تعیین موضوع پروژه اصلی: هر دانشجو یا گروه، یک زمین ورزشی خاص (مانند زمین فوتبال مدرسه، چمن تمرینی باشگاه، گلف مینیاتوری) را انتخاب کرده و تائید آن توسط استاد